Bir ülkenin geleceği
o ülke insanlarının
göreceği eğitime bağlıdır.
Albert Einstein
Yeni Yazılar
"Ney" Bir Müzik Aletidir,
Soru Sözcüğü Değil
Çocukluğumun geçtiği Ankara'nın Cebeci semtinde alışveriş ettiğimiz Bakkal Hulusi Amca'dan duymuştum ilk kez.
"Ne" soru kelimesini "neeey" diye uzatarak ve sonuna "y" harfini ekleyerek söylerdi. Başka hiçkimseden "ne" sözcüğünün
o şekilde telaffuz edildiğini duymadığım için bana hep komik gelirdi bu durum. Yaşım ilerleyip, okulda ve dışarıda yeni
insanlar tanıdıkça anladım ki özellikle Çorum, Tokat, Yozgat gibi Orta Anadolu kentlerinden gelenlerin yöre ağzına
özgü bir söyleyiş biçimiydi bu, şiveydi yani.
Her ülkenin değişik bölgelerinde, kentlerinde farklı şiveler, farklı telaffuz biçimleri vardır, bunda bir gariplik yok elbet.
Öte yandan her dilin de okullarda öğretilen belli bir yazım ve telaffuz biçimi, dilbilgisi kuralları vardır. Türkçe'nin bize
öğretilen doğru konuşma ve yazım kuralları açısından bakıldığında da "Beş N"yi oluşturan soru kelimelerinin ilki
"Ney" değil, "Ne"dir.
Gelgelelim son zamanlarda bu söylenişin "yaygın dil yanlışları" kategorisine girmekte olduğuna tanıklık eder olduk.
Geçenlerde çocuk kitapları da yayınlayan bir banka grubuna ait büyük bir yayınevinin çıkardığı bir çocuk kitabına göz
atarken farkettim. "..... ..... neyden oluşur?" diye bir başlık vardı. Baskı hatası falan diye düşündüm, ama içindeki tekrarlardan
öyle olmadığı anlaşılıyordu. Yazar "neden oluşur" derse "niçin, niye" soru kelimeleriyle karışır falan diye mi düşündü nedir?!
Oysa bu ihtimal farklı bir cümleyle kolaylıkla bertaraf edilebilirdi. Derken ilkokul 3. sınıftaki kızıma Türkçe dersinde ev ödevi
olarak verilen bir okuma parçasına takıldım. Onda da aynı yanlış vardı. Türkçe'nin doğru yazım ve konuşma kurallarının öğretildiği, öğretilmesi gereken Türkçe dersinde oluyordu üstelik bu.
Kimseden eski TRT spikerleri gibi diksiyon hocaları ya da dilbilgisi uzmanları olmalarını bekleyemeyiz tabii. Ama en azından
güzel dilimizi bu kadar delik deşik etmeden konuşulmasını bekleyebiliriz. "Ney" bir müzik aletidir, soru sözcüğü değil:)
Yazar:
Nihat YILDIZ, MA, ICF-ACC
Founder of PROPE Communications Consultancy
© 2022 propedanismanlik.com
"Ney" Bir Müzik Aletidir,
Soru Sözcüğü Değil
Çocukluğumun geçtiği Ankara'nın Cebeci semtinde alışveriş ettiğimiz Bakkal Hulusi Amca'dan duymuştum ilk kez.
"Ne" soru kelimesini "neeey" diye uzatarak ve sonuna "y" harfini ekleyerek söylerdi. Başka hiçkimseden "ne" sözcüğünün
o şekilde telaffuz edildiğini duymadığım için bana hep komik gelirdi bu durum. Yaşım ilerleyip, okulda ve dışarıda yeni
insanlar tanıdıkça anladım ki özellikle Çorum, Tokat, Yozgat gibi Orta Anadolu kentlerinden gelenlerin yöre ağzına
özgü bir söyleyiş biçimiydi bu, şiveydi yani.
Her ülkenin değişik bölgelerinde, kentlerinde farklı şiveler, farklı telaffuz biçimleri vardır, bunda bir gariplik yok elbet.
Öte yandan her dilin de okullarda öğretilen belli bir yazım ve telaffuz biçimi, dilbilgisi kuralları vardır. Türkçe'nin bize
öğretilen doğru konuşma ve yazım kuralları açısından bakıldığında da "Beş N"yi oluşturan soru kelimelerinin ilki
"Ney" değil, "Ne"dir.
Gelgelelim son zamanlarda bu söylenişin "yaygın dil yanlışları" kategorisine girmekte olduğuna tanıklık eder olduk.
Geçenlerde çocuk kitapları da yayınlayan bir banka grubuna ait büyük bir yayınevinin çıkardığı bir çocuk kitabına göz
atarken farkettim. "..... ..... neyden oluşur?" diye bir başlık vardı. Baskı hatası falan diye düşündüm, ama içindeki tekrarlardan
öyle olmadığı anlaşılıyordu. Yazar "neden oluşur" derse "niçin, niye" soru kelimeleriyle karışır falan diye mi düşündü nedir?!
Oysa bu ihtimal farklı bir cümleyle kolaylıkla bertaraf edilebilirdi. Derken ilkokul 3. sınıftaki kızıma Türkçe dersinde ev ödevi
olarak verilen bir okuma parçasına takıldım. Onda da aynı yanlış vardı. Türkçe'nin doğru yazım ve konuşma kurallarının öğretildiği, öğretilmesi gereken Türkçe dersinde oluyordu üstelik bu.
Kimseden eski TRT spikerleri gibi diksiyon hocaları ya da dilbilgisi uzmanları olmalarını bekleyemeyiz tabii. Ama en azından
güzel dilimizi bu kadar delik deşik etmeden konuşulmasını bekleyebiliriz. "Ney" bir müzik aletidir, soru sözcüğü değil:)
Yazar:
Nihat YILDIZ, MA, ICF-ACC
Founder of PROPE Communications Consultancy
© 2022 propedanismanlik.com
English Contents
Kurumsal İletişim Eğitim ve Danışmanlık, ihtiyaç duyan kurum ve kuruluşlara kurumsal iletişim ve ilgili tüm alanlarda eğitim ve danışmanlık desteği sağlamak üzere, alanında Türkiye'de ve yurt dışında edinilmiş yirmi beş yılı aşkın profesyonel ve akademik deneyimi bulunan Nihat Yıldız tarafından Ekim 2021'de kuruldu.
